ระยะฟื้นฟู (Recovery) · วันแรก ๆ หลังน้ำลด

7 ขั้นตอน หลังน้ำลดSeven recovery steps for the first days after a flood

เมื่อน้ำลด สิ่งสำคัญไม่ใช่แค่รีบทำความสะอาด แต่คือการเก็บข้อมูลความเสียหายให้ครบก่อนเริ่มฟื้นฟูบ้าน เพราะสภาพบ้านและทรัพย์สินเปลี่ยนไปเร็ว การถ่ายภาพและบันทึกร่องรอยตั้งแต่แรก ช่วยให้การประเมินความเสียหาย การเคลมประกัน และการขอความช่วยเหลือจากหน่วยงานต่าง ๆ ชัดเจนขึ้น ก่อนทิ้ง ย้าย หรือซ่อมของที่เสียหาย ให้บันทึกสภาพไว้ให้มากที่สุด

กรอกหลักฐานในข้อ 2, 4, 6, 7 แล้วส่งออกเป็น PDF หรือ CSV ได้ที่ท้ายหน้า ↓
  1. เตรียมพร้อม
  2. เตือนภัย
  3. ระหว่างน้ำท่วม
  4. หลังน้ำลด · ฟื้นฟู
  5. สร้างใหม่ให้ดีกว่าเดิม

คู่มือนี้ใช้ในระยะฟื้นฟู เมื่อน้ำลดแล้วและกลับเข้าบ้านได้อย่างปลอดภัย ก่อนเริ่มเก็บกวาดและซ่อมแซม เป้าหมายคือให้บ้านปลอดภัยก่อน แล้วเก็บหลักฐานให้ครบ เพื่อใช้ขอเงินชดเชยจากประกันและขอเงินช่วยเหลือจากรัฐ

ถ้าน้ำยังสูง ไฟฟ้ายังไม่ปลอดภัย หรือเจ้าหน้าที่ยังไม่ให้กลับเข้าพื้นที่ ให้รอก่อน ความปลอดภัยของคนมาก่อนหลักฐานเสมอ

ลำดับความสำคัญ

สุขภาพ›หลักฐาน›ความเร็ว

ถ้าต้องเลือก สุขภาพของคนในบ้านมาก่อนหลักฐานเสมอ

หลักฐานชุดเดียว ใช้ได้สองทาง

เคลมประกัน และขอเงินช่วยเหลือจากรัฐ ต้องผ่านการประเมินความเสียหายจริงทั้งคู่

ในแต่ละขั้น เรียงข้อสำคัญที่สุดไว้บนสุด
ต้องทำ0/0
ทั้งหมด0/0
  1. 1
    Power off before you enter

    ตัดไฟ ก่อนก้าวเข้าบ้าน

    ความปลอดภัยมาก่อนทุกข้อ

    ข้อนี้ไม่เกี่ยวกับเงิน แต่ต้องทำก่อนทุกข้อ การลองเสียบปลั๊กนอกจากจะอันตราย ยังอาจทำให้เครื่องที่แค่เปียกเสียถาวร และทำให้ประเมินได้ยากว่าเสียเพราะน้ำหรือเพราะไฟช็อต

    วิธีทำ สำหรับคนที่ไม่เคยทำ

    วิธีตัดไฟ

    • หาตู้ไฟ (ตู้คอนซูมเมอร์) มักอยู่ใกล้ประตูหน้า ห้องครัว หรือใต้บันได
    • สวิตช์ที่ใหญ่ที่สุดคือ เมนเบรกเกอร์ ดันลงให้อยู่ที่ OFF · บ้านเก่าที่เป็น คัตเอาต์ ให้ดึงคันโยกลง
    • มือต้องแห้ง ยืนบนพื้นแห้งหรือแผ่นไม้แห้ง ใส่บูทยาง และใช้มือเดียว อีกมือไม่แตะผนังหรือโลหะ
    • ห้ามแตะ ถ้าต้องยืนในน้ำถึงจะเอื้อมถึง ตู้เคยจมน้ำ มีเสียงช็อต ประกายไฟ หรือกลิ่นไหม้ ให้โทรเรียกช่าง หรือการไฟฟ้าให้ตัดไฟที่มิเตอร์: กฟน. 1130 (กรุงเทพฯ นนทบุรี สมุทรปราการ) · กฟภ. 1129 (จังหวัดอื่น)
    • ปิดวาล์วถังแก๊สด้วย ถ้าได้กลิ่นแก๊ส ห้ามเปิดปิดสวิตช์ใด ๆ เปิดหน้าต่าง แล้วออกจากบ้านก่อน

    แต่งตัวยังไง

    • รองเท้าบูทยางสูงครึ่งแข้งขึ้นไป (ไม่ใช่รองเท้าแตะ)
    • ถุงมือยางแบบหนา ยาวถึงข้อศอกถ้ามี
    • เสื้อแขนยาว กางเกงขายาว
    • หน้ากากอนามัย หรือ N95 ถ้ามี เพราะบ้านที่อับชื้นมักมีเชื้อรา
    • แผลที่มือหรือขา ปิดด้วยพลาสเตอร์กันน้ำก่อนทุกครั้ง

    ระวังตัวในบ้าน

    • อย่าเข้าบ้านคนเดียว และบอกคนอื่นว่าเข้าไปแล้ว
    • เปิดประตูหน้าต่างให้อากาศถ่ายเทก่อนอยู่นาน
    • ฝ้าเพดานที่บวมหรือแอ่นลงมาอาจถล่ม อย่าเดินใต้ · ผนังร้าวหรือพื้นยุบ ให้ออกมาก่อน
    • ใช้ไม้เขี่ยกองของก่อนเอามือหยิบ อาจมีงู ตะขาบ หรือของมีคม
    • ล้างมือด้วยสบู่ทุกครั้งหลังออกจากบ้าน
    • มีไข้ ปวดกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะน่อง ภายใน 2–30 วัน ให้ไปหาหมอ และบอกว่าเคยลุยน้ำท่วม
  2. 2
    Photograph the water line before anything else

    ถ่ายเส้นระดับน้ำ ก่อนเก็บกวาด

    ตอบคำถาม: น้ำสูงแค่ไหน

    ตัวเลขที่ใช้ประเมินความเสียหายมากที่สุดคือความสูงของน้ำ ระดับน้ำบอกได้ว่าอะไรน่าจะเสียบ้าง เช่น ปลั๊กไฟ ตู้ล่าง หรือผนังชั้นล่าง

    วิธีทำ สำหรับคนที่ไม่เคยทำ

    วิธีถ่ายเส้นน้ำ

    • หาคราบน้ำที่สูงที่สุด (ถ้าน้ำขึ้นหลายรอบจะมีหลายเส้น)
    • ทาบตลับเมตรตั้งตรงจากพื้นถึงคราบ ถ่ายใกล้พอให้อ่านตัวเลขได้ แล้วถ่ายห่างออกมาอีกรูปให้เห็นทั้งผนัง
    • ไม่มีตลับเมตร ใช้ของที่รู้ขนาดวางเทียบ เช่น ขวดน้ำ 1.5 ลิตร หรือกระดาษ A4
    • ถ่ายทุกห้องที่น้ำเข้า ห้องละอย่างน้อย 1 จุด

    ถ่ายให้ใช้เป็นหลักฐานได้

    • เริ่มจากนอกบ้าน (เลขที่บ้าน) แล้วเดินไล่ทีละห้องตามลำดับ
    • วิดีโอ: เดินช้า ๆ และพูดบอกไปด้วย “วันที่... บ้านเลขที่... ห้องนี้คือ...”
    • ห้องมืดให้เปิดแฟลช ถ่ายมุมกว้างให้หมุนโทรศัพท์แนวนอน
    • ไม่ใส่ฟิลเตอร์ ไม่แต่งรูป
    • เก็บไฟล์ต้นฉบับ ส่งผ่าน LINE จะถูกบีบอัดและวันที่ในไฟล์อาจหาย ให้สำรองไว้ใน Google Photos อีเมล หรือคอมพิวเตอร์
    • ตั้งชื่ออัลบั้ม เช่น “น้ำท่วม 2569 – บ้านเลขที่ ...”
    บันทึกหลักฐาน · ข้อ 2ไปส่งออก PDF / CSV ↓
  3. 3
    Tow the car before you turn the key

    รถที่จมน้ำ เรียกลากก่อนบิดกุญแจ

    ตอบคำถาม: น้ำสูงแค่ไหน (รถ)

    ถ้าน้ำเข้าห้องเครื่อง การสตาร์ทอาจทำให้เครื่องยนต์เสียหนักกว่าเดิมมาก และทำให้การประเมินซับซ้อนขึ้น คปภ. แบ่งความเสียหายรถจากน้ำท่วมเป็น 5 ระดับตามความสูงของน้ำ

    วิธีทำ สำหรับคนที่ไม่เคยทำ

    ก่อนเรียกลาก

    • ห้ามบิดกุญแจแม้แค่ไปที่ ON และห้ามกดปุ่มสตาร์ท
    • ถ้าทำเป็น ถอดขั้วลบ (−) ของแบตเตอรี่ เพื่อกันไฟฟ้าลัดวงจร
    • ดึงก้านวัดน้ำมันเครื่องขึ้นมาถ่ายรูป ถ้าน้ำมันเป็นสีขุ่นคล้ายกาแฟใส่นม แปลว่ามีน้ำเข้าเครื่อง
    • ถ่ายคราบโคลนหรือเศษขยะในห้องเครื่อง ที่แผงประตูด้านใน และใต้เบาะ

    ตอนโทรแจ้งประกัน

    • เตรียม: เลขกรมธรรม์ เลขทะเบียนรถ ตำแหน่งรถ และรูปที่ถ่ายไว้
    • ถ่ายรูปครบแล้ว เปิดประตูระบายความชื้นได้ ช่วยลดเชื้อรา

    ดูชั้นประกันตรงไหน

    • ดูหน้าตารางกรมธรรม์ประกันภัยรถยนต์ (ไม่ใช่สติกเกอร์ พ.ร.บ. ที่กระจก ซึ่งเป็นประกันภาคบังคับ ไม่คุ้มครองรถเรา)
    ประกันรถกับน้ำท่วม ชั้น 1 คุ้มครองน้ำท่วม ถ้าค่าซ่อมเกิน 70% ของทุนประกัน บริษัทจ่ายเต็มทุนตามกรมธรรม์ · ชั้น 2+ / 3+ แบบมาตรฐาน ไม่คุ้มครอง ยกเว้นซื้อความคุ้มครองภัยธรรมชาติเพิ่ม
  4. 4
    Sort damaged items before you throw them out

    แยกกองของเสียหาย ก่อนส่งรถขยะ

    ตอบคำถาม: อะไรเสียหายบ้าง

    ของที่เสียหายแล้วคือหลักฐาน แม้จะใช้ไม่ได้แล้วก็ตาม

    วิธีทำ สำหรับคนที่ไม่เคยทำ

    จัดกองแบบไหน

    • แบ่ง 3 กอง และเขียนป้ายกระดาษติดไว้: ก. ของเสียหาย เก็บเป็นหลักฐาน · ข. เครื่องมือทำมาหากิน · ค. ของเน่าหรืออันตราย ถ่ายแล้วทิ้ง
    • วางกองไม่ขวางทางเดินและท่อระบายน้ำ
    • ของอันตราย เช่น สารเคมี กระจกแตก ถังแก๊ส แยกให้ห่างจากกองอื่น

    ถ่ายของทีละชิ้น

    • เขียนเลขลำดับบนกระดาษวางข้างของ แล้วถ่ายให้ติดกัน เลขจะตรงกับรายการที่จด
    • ป้ายรุ่นของเครื่องใช้ไฟฟ้ามักอยู่ด้านหลังหรือใต้เครื่อง (ตู้เย็น ทีวี เครื่องซักผ้า)
    • ถ้าเห็นคราบน้ำบนตัวของ ถ่ายให้ติดด้วย

    หาหลักฐานราคา

    • ประวัติสั่งซื้อในแอปช้อปปิ้งออนไลน์ แคปหน้าจอไว้
    • รายการบัตรเครดิต หรือรูปเก่าในโทรศัพท์ที่เห็นของชิ้นนั้น
    • จดแบบง่าย: ลำดับ / รายการ / ยี่ห้อ-รุ่น / ซื้อเมื่อ / ราคาประมาณ

    ถ้าเก็บไว้นานไม่ได้

    • โทรถามเขตหรือบริษัทประกันว่าเจ้าหน้าที่จะมาเมื่อไหร่ ถ่ายรูปให้ครบก่อนทิ้ง และจดวันที่ทิ้งไว้
    บันทึกหลักฐาน · ข้อ 4ไปส่งออก PDF / CSV ↓
    ข้อยกเว้นอาหาร ของสด หรือของที่ส่งกลิ่นและเสี่ยงต่อสุขภาพ ถ่ายรูปไว้แล้วทิ้งได้เลย
    ทำไมต้องแยกเครื่องมือทำกินหลักเกณฑ์ของ กทม. มีหมวดเครื่องมือประกอบอาชีพโดยเฉพาะ ไม่เกิน 11,400 บาทต่อครัวเรือน
  5. 5
    Gather documents before you file

    รวบเอกสารไว้ที่เดียว ก่อนยื่นเรื่อง

    ตอบคำถาม: เป็นของใคร

    เอกสารราชการหลายอย่างขอคัดสำเนาใหม่ได้ภายหลัง แต่ถ้ามีรูปอยู่แล้ว การยื่นเรื่องช่วงแรกจะง่ายขึ้นมาก

    วิธีทำ สำหรับคนที่ไม่เคยทำ

    ผึ่งเอกสารเปียก

    • ถ่ายรูปก่อน ทั้งหน้าและหลัง วางราบ ให้เห็นครบ 4 มุม
    • แยกแผ่นช้า ๆ อย่าดึงแรง วางราบในที่ร่ม เปิดพัดลม
    • สอดกระดาษทิชชูหรือกระดาษหนังสือพิมพ์คั่นระหว่างแผ่น และเปลี่ยนบ่อย ๆ
    • ไม่ตากแดดจัด ไม่รีดด้วยเตารีดร้อน หมึกอาจซีดและกระดาษอาจงอ

    เก็บให้อยู่ที่เดียว

    • ใส่ถุงซิปหรือแฟ้มกันน้ำ ถุงเดียวต่อครอบครัว
    • ทำอัลบั้มในโทรศัพท์ชื่อ “เอกสาร” เก็บรูปทุกฉบับ
    • แอป ThaID ใช้ยืนยันตัวตนแทนบัตรได้ในหลายหน่วยงาน ถ้ายังไม่มี ลองติดตั้งไว้

    เอกสารหายขอใหม่ที่ไหน

    • บัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน: สำนักงานเขต
    • โฉนดที่ดิน: สำนักงานที่ดิน
    • กรมธรรม์: โทรบริษัทประกัน ขอส่งสำเนาทางอีเมลได้
    เปิดตารางกรมธรรม์ดู 3 อย่าง
    1. มีคำว่า “น้ำท่วม” หรือ “ภัยธรรมชาติ” ไหม
    2. วงเงินเท่าไหร่ (แบบมาตรฐานประกันบ้าน ภัยธรรมชาติรวมกันไม่เกิน 20,000 บาทต่อปี)
    3. มี “ความเสียหายส่วนแรก” ที่ต้องจ่ายเองไหม
  6. 6
    Notify the insurer before you repair

    แจ้งบริษัทประกัน ก่อนซ่อม

    ตอบคำถาม: แจ้งเมื่อไหร่

    จุดที่ทำให้เคลมติดขัดบ่อย คือซ่อมเสร็จแล้วค่อยแจ้ง ช่วงน้ำท่วมใหญ่คนแจ้งพร้อมกันเยอะ แจ้งเร็วได้คิวประเมินเร็ว

    วิธีทำ สำหรับคนที่ไม่เคยทำ

    เตรียมก่อนโทร

    • เลขกรมธรรม์ บัตรประชาชน ที่อยู่ วันที่น้ำเข้า ระดับน้ำโดยประมาณ และรูปที่ถ่ายไว้

    พูดอะไร

    • “ขอแจ้งเคลมความเสียหายจากน้ำท่วม กรมธรรม์เลขที่ ... บ้านเลขที่ ... น้ำเข้าวันที่ ... สูงประมาณ ... ซม.”

    ถามให้ครบ

    • ต้องรอเจ้าหน้าที่มาดูก่อนซ่อมไหม จะมาประมาณวันไหน
    • ต้องใช้เอกสารอะไร และต้องส่งภายในวันไหน
    • ซ่อมเองได้ไหม หรือต้องใช้ช่างหรืออู่ที่บริษัทกำหนด
    • ขอให้ส่งยืนยันเลขรับแจ้งทาง SMS หรืออีเมล

    ถ้าโทรไม่ติด

    • ลองช่องทาง LINE หรือแอปของบริษัทประกัน หรือโทรช่วงเช้า
    • ติดปัญหาการเคลม โทร คปภ. 1186
    ข้อยกเว้นการป้องกันไม่ให้เสียหายเพิ่ม เช่น เปิดหน้าต่างระบายความชื้น หรือขนของที่ยังดีขึ้นที่สูง ทำได้และควรทำ แค่ถ่ายรูปก่อนลงมือ และเก็บใบเสร็จทุกใบ
    บันทึกหลักฐาน · ข้อ 6ไปส่งออก PDF / CSV ↓

    บันทึกการแจ้งเคลม

  7. 7
    Get the district to assess before major repairs

    แจ้งเขตให้ประเมิน ก่อนซ่อมใหญ่

    ตอบคำถาม: แจ้งเมื่อไหร่ (เงินช่วยเหลือจากรัฐ)

    ผู้ที่ต้องการเงินช่วยเหลือจากรัฐ มีขั้นตอนที่ กทม. กำหนดไว้ ถ้าซ่อมเสร็จก่อนเจ้าหน้าที่มาดู หลักฐานที่เหลือก็มีแค่รูปถ่าย ข้อ 2 และข้อ 4 จึงสำคัญมาก

    1. แจ้งความเสียหายที่สำนักงานเขต
    2. รอเจ้าหน้าที่ลงสำรวจ
    3. ออกหนังสือรับรองผู้ประสบภัย
    วิธีทำ สำหรับคนที่ไม่เคยทำ

    เตรียมไปเขต

    • บัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน หลักฐานกรรมสิทธิ์หรือสัญญาเช่า
    • รูปถ่ายความเสียหาย และรายการของเสียหาย (จากข้อ 4)
    • สมุดบัญชีธนาคาร (มักใช้สำหรับโอนเงิน)
    • โทรถาม 1555 หรือเขตก่อนไป ว่าต้องใช้อะไรบ้าง จะได้ไม่ต้องไปหลายรอบ

    วันที่เจ้าหน้าที่มาสำรวจ

    • ถามวันที่คาดว่าจะมา และให้มีคนอยู่บ้าน หรือฝากเพื่อนบ้านหรือประธานชุมชน
    • เก็บกองของเสียหาย (ข้อ 4) ไว้ให้เจ้าหน้าที่เห็น
    • ถ่ายรูปหรือเก็บสำเนาแบบฟอร์มที่ยื่น และเลขรับเรื่อง

    ซ่อมเล็กได้ ซ่อมใหญ่รอ

    • ซ่อมด่วนเพื่อความปลอดภัย เช่น หลังคารั่ว ประตูล็อกไม่ได้ ทำได้ ถ่ายรูปก่อนและหลัง และเก็บใบเสร็จ
    • รื้อผนัง เปลี่ยนพื้น เดินไฟใหม่ รอหลังเจ้าหน้าที่สำรวจ

    แจ้งผ่าน Traffy Fondue

    • แจ้งผ่าน LINE ของ Traffy Fondue แนบรูปและตำแหน่งบ้าน เก็บเลขเรื่องไว้
    บันทึกหลักฐาน · ข้อ 7ไปส่งออก PDF / CSV ↓

    การแจ้งสำนักงานเขต

    อัตราช่วยเหลือสูงสุดตามหลักเกณฑ์ กทม.
    ค่าวัสดุซ่อมแซมบ้าน≤ 49,500 ฿
    ค่าเช่าที่พักชั่วคราวเสียหายบางส่วน 3,000 บาท · เสียหายทั้งหลัง 3,000 บาท/เดือน นาน 2 เดือน3,000–6,000 ฿
    เครื่องมือประกอบอาชีพต่อครัวเรือน≤ 11,400 ฿
    ค่าดำรงชีพเบื้องต้นต่อครัวเรือน1,800–3,800 ฿
    ตัวเลขเหล่านี้คือเพดานยอดจริงขึ้นกับผลประเมินของเจ้าหน้าที่
    สำนักงานเขตเขตที่บ้านตั้งอยู่
    1555สายด่วน กทม. 24 ชม.
    Traffy Fondueแจ้งผ่านแอป
    1186คปภ. ถ้าติดปัญหาเคลมประกัน
แฟ้มหลักฐาน

ส่งออกเป็นเอกสาร

รวมข้อมูลและรูปจากข้อ 2, 4, 6 และ 7 เป็น PDF สำหรับยื่นกับเขตหรือบริษัทประกัน พิมพ์เก็บไว้ หรือเป็น CSV สำหรับเปิดใน Excel

ข้อมูลผู้ประสบภัย (หน้าแรกของ PDF)

ข้อมูลอยู่ในเครื่องนี้เท่านั้นข้อความและรูปเก็บในเบราว์เซอร์ของโทรศัพท์หรือคอมพิวเตอร์เครื่องนี้ ไม่ถูกส่งขึ้นเซิร์ฟเวอร์ และคนที่เปิดลิงก์เดียวกันจะไม่เห็น ถ้าล้างข้อมูลเบราว์เซอร์ ข้อมูลจะหาย ให้ดาวน์โหลด PDF เก็บไว้เป็นระยะ
เครดิตและแหล่งอ้างอิง

ที่มาของเนื้อหา

เนื้อหาต้นแบบ

7 ขั้นตอนในหน้านี้เรียบเรียงและได้แรงบันดาลใจจากโพสต์ของ Dime “น้ำลดแล้วอย่าเพิ่งเก็บกวาด ควรทำ 7 สิ่งนี้ก่อน”

  1. เช็กเงื่อนไข-เอกสาร กทม. ขยายพื้นที่ภัยพิบัติครอบคลุม 50 เขต เปิดหลักเกณฑ์จ่ายเงินเยียวยาผู้ประสบอุทกภัยTHE STANDARD · 26 ก.ย. 2569
  2. เปิดขั้นตอนผู้ประสบภัยน้ำท่วม กทม. ขอรับเงินช่วยเหลือ ต้องทำอย่างไรไทยโพสต์ · 27 ก.ย. 2569
  3. กรมธรรม์ประกันอัคคีภัยสำหรับที่อยู่อาศัย (ประกันภัยรักษ์บ้าน)กรุงเทพประกันภัย · PDF