7 ขั้นตอน หลังน้ำลดSeven recovery steps for the first days after a flood
เมื่อน้ำลด สิ่งสำคัญไม่ใช่แค่รีบทำความสะอาด แต่คือการเก็บข้อมูลความเสียหายให้ครบก่อนเริ่มฟื้นฟูบ้าน เพราะสภาพบ้านและทรัพย์สินเปลี่ยนไปเร็ว การถ่ายภาพและบันทึกร่องรอยตั้งแต่แรก ช่วยให้การประเมินความเสียหาย การเคลมประกัน และการขอความช่วยเหลือจากหน่วยงานต่าง ๆ ชัดเจนขึ้น ก่อนทิ้ง ย้าย หรือซ่อมของที่เสียหาย ให้บันทึกสภาพไว้ให้มากที่สุด
กรอกหลักฐานในข้อ 2, 4, 6, 7 แล้วส่งออกเป็น PDF หรือ CSV ได้ที่ท้ายหน้า ↓- เตรียมพร้อม
- เตือนภัย
- ระหว่างน้ำท่วม
- หลังน้ำลด · ฟื้นฟู
- สร้างใหม่ให้ดีกว่าเดิม
คู่มือนี้ใช้ในระยะฟื้นฟู เมื่อน้ำลดแล้วและกลับเข้าบ้านได้อย่างปลอดภัย ก่อนเริ่มเก็บกวาดและซ่อมแซม เป้าหมายคือให้บ้านปลอดภัยก่อน แล้วเก็บหลักฐานให้ครบ เพื่อใช้ขอเงินชดเชยจากประกันและขอเงินช่วยเหลือจากรัฐ
ถ้าน้ำยังสูง ไฟฟ้ายังไม่ปลอดภัย หรือเจ้าหน้าที่ยังไม่ให้กลับเข้าพื้นที่ ให้รอก่อน ความปลอดภัยของคนมาก่อนหลักฐานเสมอ
ลำดับความสำคัญ
ถ้าต้องเลือก สุขภาพของคนในบ้านมาก่อนหลักฐานเสมอ
หลักฐานชุดเดียว ใช้ได้สองทาง
เคลมประกัน และขอเงินช่วยเหลือจากรัฐ ต้องผ่านการประเมินความเสียหายจริงทั้งคู่
-
1Power off before you enter
ตัดไฟ ก่อนก้าวเข้าบ้าน
ความปลอดภัยมาก่อนทุกข้อข้อนี้ไม่เกี่ยวกับเงิน แต่ต้องทำก่อนทุกข้อ การลองเสียบปลั๊กนอกจากจะอันตราย ยังอาจทำให้เครื่องที่แค่เปียกเสียถาวร และทำให้ประเมินได้ยากว่าเสียเพราะน้ำหรือเพราะไฟช็อต
วิธีทำ สำหรับคนที่ไม่เคยทำ
วิธีตัดไฟ
- หาตู้ไฟ (ตู้คอนซูมเมอร์) มักอยู่ใกล้ประตูหน้า ห้องครัว หรือใต้บันได
- สวิตช์ที่ใหญ่ที่สุดคือ เมนเบรกเกอร์ ดันลงให้อยู่ที่ OFF · บ้านเก่าที่เป็น คัตเอาต์ ให้ดึงคันโยกลง
- มือต้องแห้ง ยืนบนพื้นแห้งหรือแผ่นไม้แห้ง ใส่บูทยาง และใช้มือเดียว อีกมือไม่แตะผนังหรือโลหะ
- ห้ามแตะ ถ้าต้องยืนในน้ำถึงจะเอื้อมถึง ตู้เคยจมน้ำ มีเสียงช็อต ประกายไฟ หรือกลิ่นไหม้ ให้โทรเรียกช่าง หรือการไฟฟ้าให้ตัดไฟที่มิเตอร์: กฟน. 1130 (กรุงเทพฯ นนทบุรี สมุทรปราการ) · กฟภ. 1129 (จังหวัดอื่น)
- ปิดวาล์วถังแก๊สด้วย ถ้าได้กลิ่นแก๊ส ห้ามเปิดปิดสวิตช์ใด ๆ เปิดหน้าต่าง แล้วออกจากบ้านก่อน
แต่งตัวยังไง
- รองเท้าบูทยางสูงครึ่งแข้งขึ้นไป (ไม่ใช่รองเท้าแตะ)
- ถุงมือยางแบบหนา ยาวถึงข้อศอกถ้ามี
- เสื้อแขนยาว กางเกงขายาว
- หน้ากากอนามัย หรือ N95 ถ้ามี เพราะบ้านที่อับชื้นมักมีเชื้อรา
- แผลที่มือหรือขา ปิดด้วยพลาสเตอร์กันน้ำก่อนทุกครั้ง
ระวังตัวในบ้าน
- อย่าเข้าบ้านคนเดียว และบอกคนอื่นว่าเข้าไปแล้ว
- เปิดประตูหน้าต่างให้อากาศถ่ายเทก่อนอยู่นาน
- ฝ้าเพดานที่บวมหรือแอ่นลงมาอาจถล่ม อย่าเดินใต้ · ผนังร้าวหรือพื้นยุบ ให้ออกมาก่อน
- ใช้ไม้เขี่ยกองของก่อนเอามือหยิบ อาจมีงู ตะขาบ หรือของมีคม
- ล้างมือด้วยสบู่ทุกครั้งหลังออกจากบ้าน
- มีไข้ ปวดกล้ามเนื้อ โดยเฉพาะน่อง ภายใน 2–30 วัน ให้ไปหาหมอ และบอกว่าเคยลุยน้ำท่วม
-
2Photograph the water line before anything else
ถ่ายเส้นระดับน้ำ ก่อนเก็บกวาด
ตอบคำถาม: น้ำสูงแค่ไหนตัวเลขที่ใช้ประเมินความเสียหายมากที่สุดคือความสูงของน้ำ ระดับน้ำบอกได้ว่าอะไรน่าจะเสียบ้าง เช่น ปลั๊กไฟ ตู้ล่าง หรือผนังชั้นล่าง
วิธีทำ สำหรับคนที่ไม่เคยทำ
วิธีถ่ายเส้นน้ำ
- หาคราบน้ำที่สูงที่สุด (ถ้าน้ำขึ้นหลายรอบจะมีหลายเส้น)
- ทาบตลับเมตรตั้งตรงจากพื้นถึงคราบ ถ่ายใกล้พอให้อ่านตัวเลขได้ แล้วถ่ายห่างออกมาอีกรูปให้เห็นทั้งผนัง
- ไม่มีตลับเมตร ใช้ของที่รู้ขนาดวางเทียบ เช่น ขวดน้ำ 1.5 ลิตร หรือกระดาษ A4
- ถ่ายทุกห้องที่น้ำเข้า ห้องละอย่างน้อย 1 จุด
ถ่ายให้ใช้เป็นหลักฐานได้
- เริ่มจากนอกบ้าน (เลขที่บ้าน) แล้วเดินไล่ทีละห้องตามลำดับ
- วิดีโอ: เดินช้า ๆ และพูดบอกไปด้วย “วันที่... บ้านเลขที่... ห้องนี้คือ...”
- ห้องมืดให้เปิดแฟลช ถ่ายมุมกว้างให้หมุนโทรศัพท์แนวนอน
- ไม่ใส่ฟิลเตอร์ ไม่แต่งรูป
- เก็บไฟล์ต้นฉบับ ส่งผ่าน LINE จะถูกบีบอัดและวันที่ในไฟล์อาจหาย ให้สำรองไว้ใน Google Photos อีเมล หรือคอมพิวเตอร์
- ตั้งชื่ออัลบั้ม เช่น “น้ำท่วม 2569 – บ้านเลขที่ ...”
บันทึกหลักฐาน · ข้อ 2ไปส่งออก PDF / CSV ↓ -
3Tow the car before you turn the key
รถที่จมน้ำ เรียกลากก่อนบิดกุญแจ
ตอบคำถาม: น้ำสูงแค่ไหน (รถ)ถ้าน้ำเข้าห้องเครื่อง การสตาร์ทอาจทำให้เครื่องยนต์เสียหนักกว่าเดิมมาก และทำให้การประเมินซับซ้อนขึ้น คปภ. แบ่งความเสียหายรถจากน้ำท่วมเป็น 5 ระดับตามความสูงของน้ำ
วิธีทำ สำหรับคนที่ไม่เคยทำ
ก่อนเรียกลาก
- ห้ามบิดกุญแจแม้แค่ไปที่ ON และห้ามกดปุ่มสตาร์ท
- ถ้าทำเป็น ถอดขั้วลบ (−) ของแบตเตอรี่ เพื่อกันไฟฟ้าลัดวงจร
- ดึงก้านวัดน้ำมันเครื่องขึ้นมาถ่ายรูป ถ้าน้ำมันเป็นสีขุ่นคล้ายกาแฟใส่นม แปลว่ามีน้ำเข้าเครื่อง
- ถ่ายคราบโคลนหรือเศษขยะในห้องเครื่อง ที่แผงประตูด้านใน และใต้เบาะ
ตอนโทรแจ้งประกัน
- เตรียม: เลขกรมธรรม์ เลขทะเบียนรถ ตำแหน่งรถ และรูปที่ถ่ายไว้
- ถ่ายรูปครบแล้ว เปิดประตูระบายความชื้นได้ ช่วยลดเชื้อรา
ดูชั้นประกันตรงไหน
- ดูหน้าตารางกรมธรรม์ประกันภัยรถยนต์ (ไม่ใช่สติกเกอร์ พ.ร.บ. ที่กระจก ซึ่งเป็นประกันภาคบังคับ ไม่คุ้มครองรถเรา)
ประกันรถกับน้ำท่วม ชั้น 1 คุ้มครองน้ำท่วม ถ้าค่าซ่อมเกิน 70% ของทุนประกัน บริษัทจ่ายเต็มทุนตามกรมธรรม์ · ชั้น 2+ / 3+ แบบมาตรฐาน ไม่คุ้มครอง ยกเว้นซื้อความคุ้มครองภัยธรรมชาติเพิ่ม -
4Sort damaged items before you throw them out
แยกกองของเสียหาย ก่อนส่งรถขยะ
ตอบคำถาม: อะไรเสียหายบ้างของที่เสียหายแล้วคือหลักฐาน แม้จะใช้ไม่ได้แล้วก็ตาม
วิธีทำ สำหรับคนที่ไม่เคยทำ
จัดกองแบบไหน
- แบ่ง 3 กอง และเขียนป้ายกระดาษติดไว้: ก. ของเสียหาย เก็บเป็นหลักฐาน · ข. เครื่องมือทำมาหากิน · ค. ของเน่าหรืออันตราย ถ่ายแล้วทิ้ง
- วางกองไม่ขวางทางเดินและท่อระบายน้ำ
- ของอันตราย เช่น สารเคมี กระจกแตก ถังแก๊ส แยกให้ห่างจากกองอื่น
ถ่ายของทีละชิ้น
- เขียนเลขลำดับบนกระดาษวางข้างของ แล้วถ่ายให้ติดกัน เลขจะตรงกับรายการที่จด
- ป้ายรุ่นของเครื่องใช้ไฟฟ้ามักอยู่ด้านหลังหรือใต้เครื่อง (ตู้เย็น ทีวี เครื่องซักผ้า)
- ถ้าเห็นคราบน้ำบนตัวของ ถ่ายให้ติดด้วย
หาหลักฐานราคา
- ประวัติสั่งซื้อในแอปช้อปปิ้งออนไลน์ แคปหน้าจอไว้
- รายการบัตรเครดิต หรือรูปเก่าในโทรศัพท์ที่เห็นของชิ้นนั้น
- จดแบบง่าย: ลำดับ / รายการ / ยี่ห้อ-รุ่น / ซื้อเมื่อ / ราคาประมาณ
ถ้าเก็บไว้นานไม่ได้
- โทรถามเขตหรือบริษัทประกันว่าเจ้าหน้าที่จะมาเมื่อไหร่ ถ่ายรูปให้ครบก่อนทิ้ง และจดวันที่ทิ้งไว้
บันทึกหลักฐาน · ข้อ 4ไปส่งออก PDF / CSV ↓ข้อยกเว้นอาหาร ของสด หรือของที่ส่งกลิ่นและเสี่ยงต่อสุขภาพ ถ่ายรูปไว้แล้วทิ้งได้เลยทำไมต้องแยกเครื่องมือทำกินหลักเกณฑ์ของ กทม. มีหมวดเครื่องมือประกอบอาชีพโดยเฉพาะ ไม่เกิน 11,400 บาทต่อครัวเรือน -
5Gather documents before you file
รวบเอกสารไว้ที่เดียว ก่อนยื่นเรื่อง
ตอบคำถาม: เป็นของใครเอกสารราชการหลายอย่างขอคัดสำเนาใหม่ได้ภายหลัง แต่ถ้ามีรูปอยู่แล้ว การยื่นเรื่องช่วงแรกจะง่ายขึ้นมาก
วิธีทำ สำหรับคนที่ไม่เคยทำ
ผึ่งเอกสารเปียก
- ถ่ายรูปก่อน ทั้งหน้าและหลัง วางราบ ให้เห็นครบ 4 มุม
- แยกแผ่นช้า ๆ อย่าดึงแรง วางราบในที่ร่ม เปิดพัดลม
- สอดกระดาษทิชชูหรือกระดาษหนังสือพิมพ์คั่นระหว่างแผ่น และเปลี่ยนบ่อย ๆ
- ไม่ตากแดดจัด ไม่รีดด้วยเตารีดร้อน หมึกอาจซีดและกระดาษอาจงอ
เก็บให้อยู่ที่เดียว
- ใส่ถุงซิปหรือแฟ้มกันน้ำ ถุงเดียวต่อครอบครัว
- ทำอัลบั้มในโทรศัพท์ชื่อ “เอกสาร” เก็บรูปทุกฉบับ
- แอป ThaID ใช้ยืนยันตัวตนแทนบัตรได้ในหลายหน่วยงาน ถ้ายังไม่มี ลองติดตั้งไว้
เอกสารหายขอใหม่ที่ไหน
- บัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน: สำนักงานเขต
- โฉนดที่ดิน: สำนักงานที่ดิน
- กรมธรรม์: โทรบริษัทประกัน ขอส่งสำเนาทางอีเมลได้
เปิดตารางกรมธรรม์ดู 3 อย่าง- มีคำว่า “น้ำท่วม” หรือ “ภัยธรรมชาติ” ไหม
- วงเงินเท่าไหร่ (แบบมาตรฐานประกันบ้าน ภัยธรรมชาติรวมกันไม่เกิน 20,000 บาทต่อปี)
- มี “ความเสียหายส่วนแรก” ที่ต้องจ่ายเองไหม
-
6Notify the insurer before you repair
แจ้งบริษัทประกัน ก่อนซ่อม
ตอบคำถาม: แจ้งเมื่อไหร่จุดที่ทำให้เคลมติดขัดบ่อย คือซ่อมเสร็จแล้วค่อยแจ้ง ช่วงน้ำท่วมใหญ่คนแจ้งพร้อมกันเยอะ แจ้งเร็วได้คิวประเมินเร็ว
วิธีทำ สำหรับคนที่ไม่เคยทำ
เตรียมก่อนโทร
- เลขกรมธรรม์ บัตรประชาชน ที่อยู่ วันที่น้ำเข้า ระดับน้ำโดยประมาณ และรูปที่ถ่ายไว้
พูดอะไร
- “ขอแจ้งเคลมความเสียหายจากน้ำท่วม กรมธรรม์เลขที่ ... บ้านเลขที่ ... น้ำเข้าวันที่ ... สูงประมาณ ... ซม.”
ถามให้ครบ
- ต้องรอเจ้าหน้าที่มาดูก่อนซ่อมไหม จะมาประมาณวันไหน
- ต้องใช้เอกสารอะไร และต้องส่งภายในวันไหน
- ซ่อมเองได้ไหม หรือต้องใช้ช่างหรืออู่ที่บริษัทกำหนด
- ขอให้ส่งยืนยันเลขรับแจ้งทาง SMS หรืออีเมล
ถ้าโทรไม่ติด
- ลองช่องทาง LINE หรือแอปของบริษัทประกัน หรือโทรช่วงเช้า
- ติดปัญหาการเคลม โทร คปภ. 1186
ข้อยกเว้นการป้องกันไม่ให้เสียหายเพิ่ม เช่น เปิดหน้าต่างระบายความชื้น หรือขนของที่ยังดีขึ้นที่สูง ทำได้และควรทำ แค่ถ่ายรูปก่อนลงมือ และเก็บใบเสร็จทุกใบบันทึกหลักฐาน · ข้อ 6ไปส่งออก PDF / CSV ↓บันทึกการแจ้งเคลม
-
7Get the district to assess before major repairs
แจ้งเขตให้ประเมิน ก่อนซ่อมใหญ่
ตอบคำถาม: แจ้งเมื่อไหร่ (เงินช่วยเหลือจากรัฐ)ผู้ที่ต้องการเงินช่วยเหลือจากรัฐ มีขั้นตอนที่ กทม. กำหนดไว้ ถ้าซ่อมเสร็จก่อนเจ้าหน้าที่มาดู หลักฐานที่เหลือก็มีแค่รูปถ่าย ข้อ 2 และข้อ 4 จึงสำคัญมาก
- แจ้งความเสียหายที่สำนักงานเขต
- รอเจ้าหน้าที่ลงสำรวจ
- ออกหนังสือรับรองผู้ประสบภัย
วิธีทำ สำหรับคนที่ไม่เคยทำ
เตรียมไปเขต
- บัตรประชาชน ทะเบียนบ้าน หลักฐานกรรมสิทธิ์หรือสัญญาเช่า
- รูปถ่ายความเสียหาย และรายการของเสียหาย (จากข้อ 4)
- สมุดบัญชีธนาคาร (มักใช้สำหรับโอนเงิน)
- โทรถาม 1555 หรือเขตก่อนไป ว่าต้องใช้อะไรบ้าง จะได้ไม่ต้องไปหลายรอบ
วันที่เจ้าหน้าที่มาสำรวจ
- ถามวันที่คาดว่าจะมา และให้มีคนอยู่บ้าน หรือฝากเพื่อนบ้านหรือประธานชุมชน
- เก็บกองของเสียหาย (ข้อ 4) ไว้ให้เจ้าหน้าที่เห็น
- ถ่ายรูปหรือเก็บสำเนาแบบฟอร์มที่ยื่น และเลขรับเรื่อง
ซ่อมเล็กได้ ซ่อมใหญ่รอ
- ซ่อมด่วนเพื่อความปลอดภัย เช่น หลังคารั่ว ประตูล็อกไม่ได้ ทำได้ ถ่ายรูปก่อนและหลัง และเก็บใบเสร็จ
- รื้อผนัง เปลี่ยนพื้น เดินไฟใหม่ รอหลังเจ้าหน้าที่สำรวจ
แจ้งผ่าน Traffy Fondue
- แจ้งผ่าน LINE ของ Traffy Fondue แนบรูปและตำแหน่งบ้าน เก็บเลขเรื่องไว้
บันทึกหลักฐาน · ข้อ 7ไปส่งออก PDF / CSV ↓การแจ้งสำนักงานเขต
อัตราช่วยเหลือสูงสุดตามหลักเกณฑ์ กทม. ค่าวัสดุซ่อมแซมบ้าน ≤ 49,500 ฿ ค่าเช่าที่พักชั่วคราวเสียหายบางส่วน 3,000 บาท · เสียหายทั้งหลัง 3,000 บาท/เดือน นาน 2 เดือน 3,000–6,000 ฿ เครื่องมือประกอบอาชีพต่อครัวเรือน ≤ 11,400 ฿ ค่าดำรงชีพเบื้องต้นต่อครัวเรือน 1,800–3,800 ฿ ตัวเลขเหล่านี้คือเพดานยอดจริงขึ้นกับผลประเมินของเจ้าหน้าที่สำนักงานเขตเขตที่บ้านตั้งอยู่1555สายด่วน กทม. 24 ชม.Traffy Fondueแจ้งผ่านแอป1186คปภ. ถ้าติดปัญหาเคลมประกัน
ส่งออกเป็นเอกสาร
รวมข้อมูลและรูปจากข้อ 2, 4, 6 และ 7 เป็น PDF สำหรับยื่นกับเขตหรือบริษัทประกัน พิมพ์เก็บไว้ หรือเป็น CSV สำหรับเปิดใน Excel
ข้อมูลผู้ประสบภัย (หน้าแรกของ PDF)
ที่มาของเนื้อหา
7 ขั้นตอนในหน้านี้เรียบเรียงและได้แรงบันดาลใจจากโพสต์ของ Dime “น้ำลดแล้วอย่าเพิ่งเก็บกวาด ควรทำ 7 สิ่งนี้ก่อน”
- เช็กเงื่อนไข-เอกสาร กทม. ขยายพื้นที่ภัยพิบัติครอบคลุม 50 เขต เปิดหลักเกณฑ์จ่ายเงินเยียวยาผู้ประสบอุทกภัยTHE STANDARD · 26 ก.ย. 2569
- เปิดขั้นตอนผู้ประสบภัยน้ำท่วม กทม. ขอรับเงินช่วยเหลือ ต้องทำอย่างไรไทยโพสต์ · 27 ก.ย. 2569
- กรมธรรม์ประกันอัคคีภัยสำหรับที่อยู่อาศัย (ประกันภัยรักษ์บ้าน)กรุงเทพประกันภัย · PDF